Grób polskiego króla w Ossiach – legenda, czy fakt historyczny ?

Bolesław II
Jeden z najbardziej zasłużonych władców Polski – Bolesław II,  noszący wiele, nie zawsze pochlebnych przydomków jest postacią niezwykle kontrowersyjną.

Historycy nie dysponują zbyt dużą ilością danych o życiu i okresie panowania króla, ale z tych skąpych i bardzo często sprzecznych informacji wynika, że t.zw. ” prawdy historyczne „  bywają dowolnie dopasowywane do potrzeb dogmatyki kościelnej, lub systemów politycznych.

Trzy legendy, ale tylko jeden  „materialny ” ślad.

Faktem jest, że w 1079 roku Bolesław II po opuszczeniu Polski znalazł schronienie na Węgrzech u zaprzyjaźnionego króla Władysława, ale od tego momentu losy króla pozostają  nieznane. Ossiach2
Istnieją trzy wersje dotyczące życia i śmierci Bolesława II na wygnaniu : jedna z nich głosi, że król został rozszarpany przez psy myśliwskie w czasie polowania, według innej legendy zabójstwa dokonali wrodzy królowi możni węgierscy, natomiast trzecia mówi, że król gnębiony wyrzutami sumienia odbył pielgrzymkę do papieża i uzyskał odpuszczenie popełnionego czynu. W drodze powrotnej, obłożony pokutą dożywotniego milczenia , trafił przypadkowo do klasztoru Benedyktynów w Ossiach. Jako nieznany pokutnik – niemowa przez lata wykonywał najcięższe prace, dopiero ciężko chory, przeczuwając bliską śmierć wezwał opata klasztoru i wyjawił tajemnicę swego życia, dokumentując to posiadaniem pierścienia królewskiego. Wkrótce potem zmarł i został pochowany w kościele klasztornym.
Legendę tę potwierdza grób znajdujący się pod północną ścianą kościoła w Ossiach. Napis wyryty na marmurowej tablicy wskazuje, że tu pochowany został król Polski Bolesław II.

Informacje dotyczące Bolesława II w kronikach klasztornych, prasie i literaturze.

Z zapisów klasztornych wynika, że już w początkach XVII wieku grób był obiektem pielgrzymek z Polski, a wiele gazet w Polsce, Austrii i na Węgrzech zajmowało się tajemnicą grobu polskiego króla w Ossiach.
W kronikach klasztornych, które rozpoczęto ponownie pisać w XVI w. ( wcześniejsze zapisy zaginęły w czasie najazdu Turków ), znajdują się wzmianki o Bolesławie II:
w drugiej połowie XI wieku opat Tuecho przyjął do klasztoru pokutnika - niemowę,
- opat Zaharias Gröblacher (1587 – 1593) umieszcza w kronikach klasztornych imię Bolesława II, -
 - 13 października 1689 r. klasztor obchodził  1000 – lecie powstania. Opat Ibelbacher podaje, że jednym z powodów uroczystości było 600 – lecie pobytu króla Polski Bolesława II w klasztorze,
- opat Virgil Gleissenberger (1725 – 1737), znaczący w Karyntii poeta baroku, napisał składający się z sześciu pieśni epos „BOLESLAUS II REGE POLONAIE, OSSIACI , w którym opiewa życie króla.

Zapisy te mogą być potwierdzeniem legendy o pobycie i śmierci króla Bolesława II w Ossiach, ale jedynie stwierdzenie ” i g n o r a m u s   e t i g n o r a b i m u s ” jest adekwatne do stanu historycznej wiedzy na ten temat.

Wykopaliska, renowacje i próby  ” upiększenia ” grobu.

Graf Rudolf Goess, gubernator Galicji, zlecił w 1839 r. przeprowadzenie wykopalisk, które nie dostarczyły przekonujących dowodów, mogących potwierdzić legendę. Po zakończeniu I wojny światowej, w r.1918 rząd polski wyraził życzenie przeniesienia grobu do Krakowa, co spotkało się z odmową władz austriackich.
W wyniku dalszych pertraktacji dokonano  w roku 1930 renowacji zabytku. Stacjonujący po II wojnie światowej w pobliżu Karyntii Legion Polski przeprowadził restaurację grobu bez zgody konserwatora. Powołana 22 sierpnia 1950r. komisja poleciła doprowadzenie zabytku do stanu pierwotnego.
Drugie wykopaliska dokonane w 1953 r. na zlecenie Polki dr. Karoliny Lanckorońskiej również nie przyczyniły się w sposób przekonujący do wyjaśnienia tajemnicy grobu. Ponowna próba przetransportowania zabytku do Polski w celu dokonania renowacji podjęta w roku 1976 nie uzyskała aprobaty władz austriackich. Ossiach1
W latach osiemdziesiątych Telewizja Polska, przedstawiciele Fundacji Orła Białego i Ministerstwa Kultury i Sztuki byli kilkakrotnie w Ossiach; w wyniku tych wizyt sporządzono plany renowacji przewidujące wiele elementów upiększających, co nie wywołało entuzjazmu konserwatora. Na prace te została  przekazana pewna suma pieniędzy i  …….  od tej pory nic się nie działo.

 Konieczność ratowania zabytku.

 Grób był zaniedbany i wymagał natychmiastowej restauracji. Ubytki w tablicy marmurowej wypełniono cementem, a znajdujący się nad tablicą fresk był także w fatalnym stanie. Drewniane zadaszenie groziło zawaleniem, a zmurszałe gonty nie chroniły przed opadami. Metalowe ogrodzenie było w dużym stopniu przerdzewiałe, natomiast elementów pozłacanych można  się było jedynie domyślać. Władze austriackie (również kościelne) nie były zainteresowane restauracją grobu, uzasadniając to brakiem środków finansowych. Pozostawienie zabytku w takim stanie doprowadziłoby nieuchronnie do całkowitej ruiny, a ponadto byłoby złym świadectwem dla Polski i Polonii austriackiej.

 Komitet Pielęgnacji Grobu Bolesława II.

 Uznając konieczność ratowania grobu-zabytku przed całkowitym zniszczeniem stworzyłem w dniu 17 października 1998 roku  Komitet, którego zadaniem było zapewnienie środków finansowaych, oraz nadzór i koordynacja prac konserwatorskich, jak również dalsza, stała  opieka.
Plan renowacji został uzgodniony z konserwatorem zabytków w Klagenfurcie i rozpoczęło się  niewdzięczne i mozolne zbieranie środków finansowych.
Pokrycie kosztów renowacji było możliwe głównie dzięki ofiarności Polaków mieszkających w Austrii, a interesującym doświadczeniem było spontaniczne poparcie finansowe osób średnio zamożnych w odróżnieniu do tych, których sytuacja finansowa była zdecydowanie lepsza. Słowa podziękowania należą się również Prezydentowi RP Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, rządowi Karyntii, burmistrzowi gminy Ossiach, a szczególnego uznania wymaga wsparcie finansowe Prymasa Polski, kardynała Józefa Glempa, któremu miałem możliwość osobiście przedstawić plany i argumenty konieczności ratowania grobu. Swoją “cegiełkę” dołożył również Zespół Regionylny z Lipiec Reymontowskich. W ramach jednego z występów na terenie Karyntii zorganizowano loterię fantową, a zebrane pieniądze zostały przekazane na renowację.

 Ślad polskości na ziemi austriackiej w pełnym blasku.

 Po pięciu latach starań, w dniu 14 czerwca 2003 roku odbyło się bardzo uroczyste odsłonięcie grobu zapoczątkowane mszą koncelebrowaną przez polonijnych duszpasterzy z Wiednia, Graz i Klagenfurtu,oraz prałata kościoła klasztornego w Ossiach. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele polskiej ambasady w Wiedniu, minister Adam Hałaciński, oraz konsul Zbigniew Zaręba; obecni byli też przedstawiciele władz lokalnych. Z dużym zainteresowaniem śledzili przebieg uroczystości mieszkańcy Karyntii, a licznie zgromadzona Polonia ze łzami w oczach odśpiewała wraz z chórem Gaudete  Mazurka Dąbrowskiego. Przebieg uroczystości udokumentowali przedstawiciele lokalnych środków masowego przekazu – prasa, telewizja i radio z Karyntii, oraz TV Polonia.
W celu uniknięcia „zatargów” z historykami, w pobliżu grobu została umieszczona tablica informująca, że jest to   d o m n i e m a n e  miejsce spoczynku  króla Polski.

 red. Jerzy Konarzewski

 
© 2014 FORUMPOLONII.AT